Verduurzamen kantoor Goudse Verzekeringen, Gouda
In de ruim 100 jaar die De Goudse verzekeringen bestaat, klinken originaliteit en ondernemerschap door. Vasthouden waarin je gelooft, gaan voor bewezen techniek en duurzame successen oogsten. Als sluitstuk op enkele eerdere bouwkundige ingrepen om het kantoor bij de tijd te houden - zoals in 2020 het patiodak – is Heilijgers geselecteerd om in bouwteam mee te denken over de verduurzaming van het kantoor. Installatietechnisch en bouwtechnisch een huzarenstukje, met wel één randvoorwaarde: het kantoor moet tijdens alle werkzaamheden openblijven.
De ogen van projectvoorbereider Lianne Kuijper (Heilijgers) en adviseur Jordy Weyhenke (Lomans) glimmen bij deze uitdaging. De vraag van De Goudse is helder. Maak ons kantoor klaar voor de toekomst. En niet alleen energiezuiniger, maar ook gezonder, slimmer en duurzamer. De Groene Jongens rekenden aan de duurzaamheidsdoelstellingen en vertaalden dat in een E- en W- installatieontwerp. “Voor ons is dit de ideale basis om op door te gaan. Het is cruciaal om de goede dingen te doen. Grenswaardes. Meet- en regeltechniek. Daar gaat het om”, vertelt Jordy.
Maar verhuizen is dus geen optie. Dat betekent: schuiven, faseren en vooruitdenken. Lianne: “Oude installaties blijven draaien totdat nieuwe systemen klaarstaan. Werkplekken verplaatsen tijdelijk. Techniek en dagelijks gebruik lopen continu door elkaar heen. Vreselijk onhandig eigenlijk, lacht ze, maar het geeft wel een kick.”
‘Geen lege verdiepingen, geen tijdelijke verhuizing. Mensen werken door’
Andere manier van samenwerken
De Goudse zocht geen aannemer die een plan uitvoert maar bouwteampartners die vanaf het begin meedenken. Een bouwteam dat durft bij te sturen, alternatieven aandraagt en samen verantwoordelijkheid neemt voor het eindresultaat. Vanuit eerdere projecten met &WA architecten, Plan B en De Groene Jongens werd Heilijgers voor het bouwkundige deel benaderd. Toen bleek dat het uitvoerende installatiedeel fors zou worden, schoof ook Lomans aan.
Niet vooraf dichttimmeren
Het bouwteam, met daarin ook het facilitair management van De Goudse, zet de toon voor het hele project. Communicatie tot in de haarvaten zal nodig zijn. Er liggen wensen en eisen op tafel, maar er is geen dichtgetimmerd ontwerp. Zo ontstaat kwalitatief het beste plan. Iets dat groeit en op maat gemaakt wordt. Fase voor fase, met evaluatiemomenten tussendoor. Door de ‘verbouwing met de winkel open’ ligt de eindstreep in 2030. Dan moet het gebouw minimaal energielabel A hebben én een GPR-score van 7 halen. Als het kan hoger, omdat dan een hogere subsidiestaffel wordt aangetikt.
Duurzame kiloknallers
Op de GPR-index scoort circulariteit hoog. Lianne Kuijper, kijkt dan ook kritisch naar wat je vooral níet moet vervangen. Volgens de Paris Proof klimaatprincipes moet eerst het energieverbruik naar beneden. Daarvoor wordt de gevel van binnenuit na-geïsoleerd. Het glas gaat eruit en wordt vervangen door een verbeterde variant, maar de kozijnen blijven. En ook de bestaande metalen systeemplafonds krijgen een tweede leven. “Elke kilo materiaal telt mee. Níet vervangen is dan de duurzaamste keuze. Het is een manier van denken die we steeds vaker gaan zien bij renovaties. Niet ‘alles nieuw’, maar ‘zoveel mogelijk behouden’.
Nieuwe systemen in oude structuren
Ook Lomans weet wat er achter de schermen moet worden aangepakt. Het gebouw gaat volledig van het gas af. Warmtepompen nemen het over. Acht nieuwe luchtbehandelingskasten zorgen voor ventilatie met warmteterugwinning. Per zone regelen inductie-units het comfort. Jordy: ‘Je engineert eigenlijk een compleet nieuw gebouw, waarbij je steeds een stukje oud afhaakt. Dat maakt het werk interessant en ingewikkeld tegelijk. Nieuwe systemen moeten passen binnen bestaande schachten, plafonds en structuren. En dat terwijl alles door blijft draaien.
‘Installaties moeten faciliteren. Wat overblijft, is een gebouw dat gewoon prettig voelt’
Comfort wint het van klimaattechniek
Bij verduurzamen gaat het niet alleen om klimaattechniek Jordy: “Je kunt er kilowatts tegenaan gooien, maar uiteindelijk gaat het om het totaal van de bouwkundige schil en klimaatinstallaties. Samen resulteert dat in comfort voor de gebruikers van het gebouw. Het klimaat is straks per ruimte regelbaar. En ventilatie wordt afgestemd op het gebruik. De temperatuurverschillen houden we beperkt. Geen tocht, geen oververhitting. Onze ‘wonderen der techniek’ verdwijnen op een zeker moment naar de achtergrond. Installaties moeten faciliteren. Wat overblijft, is een gebouw dat gewoon prettig voelt.”
De som die geen som is
Denk niet dat verduurzaming een optelsom is, vertelt Lianne. “Zonnepanelen lijken logisch, maar scoren niet altijd gunstig in de totale duurzaamheidsberekening. Innovaties als energie opwekkende glasfolies zijn interessant, maar nog niet altijd praktisch toepasbaar. Duurzaamheid is geen rechte lijn. Soms voelt een keuze goed, maar scoort die minder in de berekening. Wat dit echt bouwteamwerk maakt, is dat door elke beslissing op één plek, ergens anders in het model iets gaat schuiven. Het is continu zoeken naar balans.
Klaar voor 2030
De oplevering gloort aan een verre horizon, maar de richting is duidelijk.Dit wordt geen gebouw dat alleen voldoet aan de regels van vandaag. Het wordt een kantoor dat meebeweegt en dat technisch, bouwkundig en duurzaam in gebruik is. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan het voorlopige ontwerp en de raming. Na de bouwvak wordt gestart met deze monsterklus. Het besef is ingedaald. Je bouwt niet in één keer aan een zekere toekomst. Dat doe je stap voor stap. De Goudse is daar al meer dan eeuw van overtuigd.